FINE

O quinto aniversario é unha boa e bonita excusa para despedirme. A lúa brilante de xaneiro acompaña estas breves palabras. Arume dos Piñeiros comezou cun post de Sancho abrazado ao seu Rocinante e con outro de Brad Pitt ao teléfono e os amantes do último tango deitados no chan. Non pensaba chegar tan lonxe. Seguirei con les mies caxigalines por outras regueras de campizos. Escribirei, escribirei e escribirei. Non sei facer outra cousa. Arrivederci.

Bicos mil.

DORNA AO PAIRO

Escribo estas palabras desde unha dorna ao pairo do mar de frades, desde o Campidoglio que mira as ruínas de Roma antiga con fondo de coliseo, desde as dunas negras de Morouzos antre os piñeiros, desde a lagoa ardente de Proserpina, desde as sebes inmaculadas do xardín de Luxemburgo, desde o peirao perdido de Oban, desde a baranda dunha ponte de Irkutsk, desde a barra incandescente dunha baiuca de Durham, desde as vías do metro que leva a Harlem, desde a hamaca vencida dunha noite en Pergognano, desde a lámina do río que reflexa Manhattan, desde a goleta que navega o Ijsselmeer, desde a liña do tempo que cruza Berlín, desde os cantís de Lerici ou Sorrento, desde as ruelas que conducen a Kings Road, desde o tren que entra ao serán en Venecia, desde as rochas brancas de Punta san Vigilio, desde a area solitaria dunha praia de Arousa. Escribo e escribo e escribo. 

DEREITO Á LEDICIA E Á ESPERANZA

Hoxe foi día de tristes despedidas. Pero tamén de celebración gozosa. Mentres se alonxaba para sempre o sabio home que trasladou do islandés os versos da súa poesía contemporánea, Cristina Ferradás, querida alumna, entrañable compañeira agora de estudios, coñecía que era gañadora dun premio internacional de investigación sobre artes escénicas. 

Non o puxen neste blog antes, porque pensei que eran ledicias demasiado persoais para publicalas, pero un mes antes, tres colegas seus, Sole, Mónica, David, do mesmo doutoramento que contribuimos a crear, obtiñan dúas bolsas da Xunta e unha bolsa do Ministerio. En tempos de crise económica, acadar estes éxitos enchen o meu corazón de grandísima ledicia. Este premio agora de Cristina fai que teñan sentido os que crin ingratos sinsabores (esforzos é palabra torpe): logra desmentir a miña desilusión profunda destes dous últimos anos. Pagou a pena. Pagou a pena. E non podo non lembrarme de Rocío, que, con aires insolentes, propios da mocidade lexítima e xenerosamente ambiciosa, logrou convencerme de que non podía derrotarme, de que non podía deixar que eles/elas puideran ficar sen futuro. Por todos eles vaian estes pequenos triunfos que hoxe choro de profunda emoción.       

IN MEMORIAM JOSÉ ANTONIO FERNÁNDEZ ROMERO

Nunca estiven en Suecia

A José Antonio Fernández Romero, in memoriam

Confeso que nunca estiven no norte.
Ás veces durmo con neve e lume,

con pegadas de escuma

que veñen
do sul,
do sul.
Con noivas que desembarcan,

e ancoran

o seu vestido na branca proa,

entre a equipaxe en Greenwich,
cando aínda o Támesis
acolle entre dúas pontes

aos novos amantes.
Lembro en Thule

o vapor xofre do lique,
as noites sempre de fin de ano,
apertados,

entre o xeo

e a saraiba de tilos,

coa boca levemente encesa

de arándanos,

e memoria de urces.
Soño Estocolmo en verán,
soño o seu porto,
os tristes mastros de cores,

á luz do solpor e da morte.

Vexo tamén Helsinki,
a penas confuso
coa verde néboa de outubro,
cuando xa nada é coma antes.
Releo
libros que nunca tiven,
e imaxino espadas,
neve, barcos,

mares, nubes, lúas,
aneis, críns, doces gadoupas.
Entre eles, a vella gramática
que agora aínda aprendo:
co acento que falla,
coa escasa voz,

que aínda fica comigo.

Escribín hai tempo este poema. Non sabía, ou si, que hoxe sería a miña despedida de José Antonio, ese home amable ata a bondade, discreto e elegante na súa humildade de sabio. Trouxo nas súas maletas de viaxeiro do norte a poesía islandesa, a literatura escandinava, a morna friaxe dos versos escandidos do norte. Deixa hoxe e para sempre, na percha do seu despacho, a súa chaqueta marrón de abrigada lá que reservaba para os días fríos de Marcosende. Que as neves da súa amada Thule caian leves sobre a súa memoria.   

POST POSTELECCIÓNS

O clamor da cidadanía galega de corte progresista (sexa esta especie o que un queira) para solicitar dos partidos que a queren representar un cambio radical é de tal calibre que non se entende a día de hoxe que sigan aferrados a arranxar o mobiliario caduco que teñen nas súas sedes en troques de mudar de xeito radical edificio con apertura total de portas e fiestras ao público expectante. Os máis ousados/as de cada partido amagan con irse, con deixar o barco, con propoñer eleccións, con debater ideas, con discutir proxectos, con renovar os modos. Pero, chegado o momento, aceptan pactar, minimizar danos, retellar faiados e cousas polo estilo. Prefiren parolar en órganos que nin se sabe para que funcionan, que se comité federal, que se directiva nacional, que se congreso ordinario, que se que se: mecanos da vella política, inútiles para enganchar coas persoas que habitualmente ofrecen os seus votos nas eleccións. Eses aparatos, pola súa propia natureza, tenden a manter o status, a protexer ao que está xa instalado: apenas ofrece oportunidades para o cambio. Por iso fan mal os/as que pretenden orear mantas e colchóns en seguiren eses camiños: resultan sempre insatisfactorios. 

Hai momentos en que hai que dicir que non hai mus, en que hai que amosar as cartas de forma inmediata. As medias tintas conveñen aos conformistas. Non é tempo para pamplinas. E non me refiro ao vello Buster Keaton das nosas avoas, senón a estes mornos dirixentes que dan máis pena ca outra cousa no seu labor triste de opoñerense a un presidente da xunta tan escaso de miras, tan curto de preparación e vontade políticas, tan baleiro de case todo. Nada resulta máis deprimente que ver como a nada política pode governar un país sen que ninguén, na outra parte do parlamento, esa outra nada, poida ofrecer a máis mínima e convincente resistencia. Por favor, please: deixen paso.

NA DE MARCOS VALCÁRCEL

Colga Valcárcel uvas o dez de marzo de dousmilseis. Toma do libro das horas a esencia da solaina: “felicidade tranquila e un pouco rústica, sen nada que sobre nin que falte”. Non tarda en pendurar algunha ponla máis, se cadra para mitigar calores. De seguido, aduce nomes propios, en homenaxes ou en pretextos: carballo calero ha ser un dos primeiros; díaz pardo, otero, piñeiro, casares, cuevillas, valle, e tutti quanti, coas verbas renacidas con columna de blog para a relectura e o debate. De frontispicio, coma na academia platónica, coloca unha frase de risco, non sempre vincente nas lideiras que acubilla, pero admitida por certa: ser diferente, ser existente.

A fértil questione della lingua comeza con grazas/gracias. Encende sempre a solaina. Coa primavera, as imaxes son raiolas que quecen. As de corpos case sempre espidos, inadvertidos polo veo da arte. Tamén a de rostros femininos, fotografiados no seu esplendor de musas: johansson, kidman, bellucci. Se cadra, thurman. A iluminación acompaña case sempre un poema ou unhas liñas de recreo e belleza.

Do dezanove deste marzo é a nota inicial sobre música: aínda se ignora a ferramenta do enlace, pero escóitase entre palabras a lennon. De moito antes, case do comezo, alenta o cuidado das viñas mozas: o don da ebriedade nas rúas ou a instrucción insatisfeita. Ás veces, salienta unha redención poética: convoca estudiantes para pronunciar versos en alto, a modo de conxura lírica. Vai ser bálsamo pero tamén oase. A literatura, toda a literatura, sobrancea polo blog con cadros de ghirlandaio ou tiziano, chagall ou laxeiro. De cando en vez, cada vez máis, lembra un filme e nel a pequena memoria dun pasaxe, a dun aceno moral: non poucas con restitución de infancia ou mocidade. A cinefilia amósase no intre anterior á intelectualización cabal: no pulso máis emotivo.

Cedo amanecen os trolls, os anónimos airados. Cedo tamén ceden: fuxen ou mitigan o pulo. E pulen o ton e a nervadura do verbo. Antes das cen anotacións, parabéns e benvidas; tras abril, os comentarios. Tímidos, amables; aos poucos, ousados, rebeldes. De maio, o debate primeiro prolongado: cincoentaecinco comentarios, nin siquera curtos, en forma de saetas e lanzas envelenadas. O blog agocha outros blogs, ponlas que se multiplican: beiras, que aparece na semán da estrea, leva a palma: protagonista eminente do blog, merecería honor como pedra involuntaria de escándalo; monxardín proporciona munición engadida: a política (entre elas, a éuskara conspicua), a deriva dos costumes, a aprensión do tempo. E o folión aínda arde.

Galicia, en todo, é uva perenne. Letras, historia, roteiros, xornalismo. O blog axiña albisca aire de enciclopedia. Traslada traballos, fornece fotografías,  hospeda hortas e portas, ofrece pan e coitelos, agasalla, con mans serenas, anales e andoliñas. A expansión do idioma, a afouteza contra os fanatismos, a preguiza moral dos gobernantes, a virtude do diálogo, a revelación das amizades ou das admiracións. En todos os paus, xenerosidade a solainas.

Releo o blog, para lembrar estes anos, e non dou medida a magnitude do escrito. Traducido a páxinas familiares, o volume resulta prodixioso e o esforzo de Marcos Valcárcel, admirable. Nós, que entramos, poñemos puntos (tortos) aos ies, laretamos de máis, ensaiamos algunha prosapia inútil, litigamos sen límite, sumamos pródigos negro sobre branco neste idioma, cómplices ao cabo desta enchenta cordial. Gústanos acompañar esta mesa que sombrea a parra coa parola encesa e a ollada agradecida.

Nós, que entramos na de Marcos, comprendemos o paradiso: onde hai uvas sempre dan ganas de quedarse, de permanecer para sempre.  

Nota: Isto escribín hai case dous anos. Hoxe garda, creo, completa vixencia. Longa vida ás uvas na solaina e a Marcos Valcárcel na súa lembranza. Non poderei estar esta tarde na súa homenaxe no seu Liceo do seu Ourense. Vaia para el este recordo emocionado e para os seus amigos e para os seus familiares que estarán alí unha forte aperta. 

POSTCARDS FROM ITALY OU COMO SER FELIZ COAS TROMPETAS DE BEIRUT