CHEGA O VERÁN

Así como a mediados de agosto unha pequena brisa distinta das anteriores, un pequeno movemento do aire en plena canícula, amosa que vai declinando o verán e anunciando aos pouquiños a chegada do outono, así as flores da mimosa, no máis frío do máis xélido tempo de inverno, van proclamando o paseniño quecer dos días. Na beira da autostrada, á altura de Pontecesures, coa paisaxe do Ulla brilando ao lonxe, coma ao comezo da Soledad Segunda gongorina, vin as primeiras deste ano. 

Na calor amarela das flores puiden mirar nidios os mansos outeiros de Murlo.

SAGERAO

Escribía caoesemdono nun comentario neste mesmo blog que eu esaxeraba, dous días despois de que o meu amigo xg me dixera exactamente o mesmo e engadira: "Iso é en Vigo; aquí non pasa nada diso". Admito que algún superlativo, unha amplificación de adxectivos valorativos, podía conducir á sensación de hipérbole. Pero eu afirmaba o meu diagnóstico sobre os comentarios escritos nos xornais virtuais, nos foros feisbuqueiros, non sobre o que vía na rúa, que non se compadecía con ese bélico balbordo. As palabras de xg semellaban ofrecer unha paisaxe distinta, a propia dunha vila onde o galego é lingua eminente e case exclusiva e, polo tanto, escaso motivo de distanciamento. 

Déixoo aquí consignado, pero, esaxeracións aparte (a toda historia vénlle ben sempre a súa pinguiña de esaxeración), a miña percepción vese exemplificada, con tristes noticias, cada día que pasa.

BARES DE VIGO: CORAL

Máis ca bar é repoñedor de forzas, abrevadeiro efímero para pes cansos de trapelar arriba e abaixo polo Corte Inglés. Pero é un clásico da restauración (no sentido máis estricto da palabra) viguesa: o Coral. Na esquina Ecuador con Cuba, enfrente mesmo da parada das taxis, nunha das zonas máis concorridas da cidade, este bar leva trasegando comidas desde hai moito tempo, cun servizo bastante estable, xa veterano, con indiscutible éxito de público e crítica. En días especiais, resulta imposible atopar mesa nel, a pesar de que a súa disposición, non moi preparada para o xantar, non convida moito. Os pratos combinados (e rotundos na súa esaxeración calorífica) son a súa especialidade, aínda que, para os que coma min prefiren o piscolabis matutino, o pincho de tortilla, xenerosa tapa gratuita anexa á bebida, é máis ca glorioso.

Pero, se sae aquí, nesta galería de bares recomendabilísimos de Vigo, é polo panorama social que amosa: en primeiro lugar, unha presencia case en exclusiva de mulleres, excluidos os ocasionais empregados masculinos do corteinglés. Dependientas e visitantas do gran armacén enchen o local de forma preferente, sempre cun prato de comida diante. Pero dentro desta marcada tendencia (oposta ao exclusivo masculinato da camareiría, un pouco sobrepasada de peso, todo hai que dicilo), o rumboso grupo de mulleres de (in)certa idade sobresae da media, coas súas blusas asedadas (en pleno inverno), a súa bijoutérie ao completo, o seu abrigo de pel (do que sexa) por riba dos ombreiros e, por suposto, a súa cabeleira cardada en pompa platino. O de menos, porén, é a indumentaria: o fundamental é ise prato (media ración disque, pero rebosa unha fonte) de lacón con grelos ou de cocido que a media mañán e en silencio pulen con aseada dilixencia.  

Este panorama, repetido de mesa en mesa con idéntica aceno de gula, a iso das dúas da tarde, ben merece unha visita ao local. Aparte de probar a grandeza do pincho reglamentario, veremos unha das imaxes máis auténticas do pracer do bó dente e da exaltación tácita da amizade. 

ENSIMESMO

Despois dun par de días trastornado pola enfermidade da volcadura de datos en aplicacións informáticas (esa peste jodierna, que diría un das salamancas jurdanas) e pola comprobación da ausencia de límites da parvura humana (menda incluso), atopo hoxe un par de recursos luminosos para recobrar alento e vida: un vídeo da película italiana Baciami ancora (coa pléyade de actores e actrices riquiños e riquiñas daquel país) de Lorenzo Jovanotti, nada do outro mundo pero suficiente para levantar o ánimo co mínimo ollar de mares adriáticos e casas ocres do paese toscano con manteis de cadros e amizades e risas e baile, e a música de The Black Keys, todo un fascinante achádego (un blues potentísimo desde Ohio) que alivia estas tardes de inútil excrecencia burocrática e de indecentes convocatorias caballerescas.   

ACADEMIA GALEGA REAL

Os obxectivos da RAG, segundo se desprende da súa páxina web (que convén reformar vivamente para dar cabida entre outras cousas a un diccionario que por fortuna xa se anuncia), son estes:
1. Establecer as normas referidas ao uso correcto da lingua galega, conforme o disposto na Lei 3/1983, de 15 de xuño, de Normalización Lingüística, do Parlamento de Galicia, nomeadamente: a) A elaboración da norma gramatical, ortográfica e fónica. b) O inventario do léxico e a proposta dun dicionario de uso. C) A modernización e actualización do léxico.
2. Estudar e propor a restauración da onomástica galega.
3. Velar polos dereitos do idioma galego.
4. Defender e promover o idioma galego.
5. Asesorar os poderes públicos e institucións sobre temas relacionados co uso correcto da lingua e coa súa promoción social.
6. Estudar e dar a coñecer o patrimonio literario e documental da institución.
7. Decidir a personalidade literaria á que cada ano se lle dedica o Día das Letras Galegas.

Os puntos do 3 ao 7 precisan do traballo voluntario dos académicos (sexan de número ou os correspondentes), pero os dous primeiros, coas correspondientes epígrafes, deben contar cun orzamento propio e cunha estructura fixa de persoal. Para iso e para non vivir da beneficiencia, como dixo o presidente recén elixido, convén creo que se planteen as seguintes opcións, entre outras moitas que de seguro se me escapan:

1. Crear unha Fundación Pro-Lingua galega a imaxe e semellanza da española. A pesar do que pode parecer nun primeiro momento, estou seguro de que as principais empresas deste país (sexan ou non de capital en mans de persoas galegas) ou particulares con desexos de colaborar nunha tarefa semellante e, sobre todo, con cartos dispoñibles para tal misión, axudarían considerablemente a nutrir ese presuposto. 

2. Restructurar, se se quere dotar á Academia dun maior valor como institución capital (non todo o mundo está de acordo co modelo académico francés e prefire a liberdade normativa dos países anglosaxóns ao respecto), o sistema investigador sobre a lingua e a literatura galegas: é dicir, converter o ILG, agora instituto da USC, e o Centro Ramón Piñeiro, na parte correspondiente aos estudos directamente vencellados ao proposito central da RAG, no viveiro principal dunha nova institución ou Instituto, cun orzamento estable, que dependa orgánica e estructuralmente da Academia. A conversión non sería nada difícil se temos en conta que na RAG están os membros principais de tal instituto, malia seren a Xunta de Galicia e a Universidade de Santiago quen decidan a transformación dun instituto universitario nun instituto de alcance galego e malia ser a Xunta de Galicia a responsable do funcionamento particular do Centro Ramón Piñeiro. A vontade política de optimizar os recursos existentes faría fácilmente satisfeita a demanda de Ferrín sobre o presuposto da Academia.

Ferrín ten un reto fundamental nesta nova etapa: a de construir un equipo de traballo propio da Academia que dea resposta aos seus obxectivos esenciais. A preparación dun Diccionario (de Autoridades, se se quere) da Lingua Galega e a elaboración, cos vimbios que hai na universidade galega, especial pero non necesariamente, dunha gramática de uso que sirva de referencia a toda a sociedade. A min, que non participo de entusiasmos académicos de ningunha clase e si dos traballos excelentes que de tales institucións poden saír cos cartos de todos os contribuintes (é dicir de resultados tanxibles e non das ceremonias e elocuencias retóricas que tanto compracen), nada me satisfaría máis. Non fai falta dicir que xenerosidade e decisión política é o que fai falta.

Refactura dun comentario a un post d'As uvas na solaina.

THE MIGHTY HOMENS AT THE IGUANA CLUB

Onte estiveron na mítica Iguana os xa míticos The Homens. O local ofrecía un bó ambiente pero non puido encherse: non sei se de novo a proximidade de exames, finais de mes ou eu que sei (polas rúas tampouco parecía unha noite de especial saída) arredou ao persoal. O certo é que os que non foron perderon un concerto poderosísimo, de menos a máis en intensidade e musculatura. E non só pola frialdade agardable nos comezos de toda actuación (cos retoques habituais para son e acoplamentos varios), senón porque daba a impresión de que o repertorio ía espesándose a medida que avanzaba a noite como se quixeran suliñar os homens que unha nova etapa comeza na súa andaina musical tras o power pop inicial. As primeiras cancións soaron ao album anterior, con concesións á melodía poppie, con presencia da voz do cantante ou dos rasgueos agudos das guitarras. Pero, aos poucos, nun crescendo imperceptible, foron incorporando composicións de poderío rítmico, con voces máis roucas e acordes entre envolventes e obsesivos, ata acadar un novo son, que eu me atrevo a calificar de cuasesicodélico. As cancións do final (mesmo as que formaron parte da prórroga) amosaban uns novos The Homens, máis sólidos, máis poderosos ca nunca (pop extremo é a fórmula que eles alcuman), cun dominio completo do esceario. Maduros, pero sen perder un ápice de vigor, todo o contrario, amplificando ao máximo a tensión das súas composicións. A proba do cambio quedou para min na versión rotunda, perfecta en espesura e escuridade, de Calamar: aí calquera puido comprobar a profundidade do cambio destes músicos que agora mesmo (sen camiseta de raias, pero cun look ecléctico, entre o fredperry mod de roi e a camisa negra elegante de martin, coas camisas de cadros country do teclista e a tshirt verde raido de Xocas) son a banda máis poderosa de pop do país. E cantando para os tempos que corren unha completa heroicidade... en galego.  

FRACTURA SOCIAL EN GALICIA

A lectura das opinións vertidas en forma de comentarios das noticias en internet, de cartas ao director ou de debates no feisbu ofrece unha desacougante mostra do nivel de fractura social existente no país. Pareciamos inmunes a esa praga visible nos diarios españois, pero dun tempo a esta parte a dose de agresividade, de xenreira (verbal, polo de agora) que amosan estes espazos cada vez máis concorridos de debate é moi preocupante. A questione della lingua é a cimeira do conflicto, pero a división nese terreo deixa paso a aldraxantes discusións sobre a propia condición de cidadáns deste país. As palabras empregadas nestes discursos son de calibre bélico e non parecen presentar remisión algunha, máis ben ao contrario, delectación no insulto e na gracieta infamante. Non vexo ese lume enceso na vida diaria, se cadra porque cada grupo ocupa a súa parcela e non toca ou apenas limita cos outros. Pero, cando ese fenómeno aparece na escrita, a penosa e, para min, tristísima batalla de improperios, ameazas ou execracións inquisitoriais se recrudece ata extremos insoportables. 

Cada quen pode ter a súa propia versión da orixe e razón de todo esto. Eu por suposto teño a miña. Pero dame a impresión de que a estas alturas andar debatendo quen ten a culpa da desfeita non arranxa o problema, máis ben o enquista a man cheas. Non sei cal pode ser a solución, pero alguén ten que poñer freo a esto. O goberno galego é, sen dúbida algunha, nestes casos, o máximo responsable de facelo. Non sei se hai vontade diso ou precisamente do contrario. Eu polo menos xa lle pido que non avive folións nin ceibe máis tempestades. E que, de ter uns poucos miolos libres de inxurias, os dedique a aliviar esta tensión inaceptable entre os seus cidadáns. Que para iso (e para outras cousas tamén) lles pagamos.